ဒေသစွန့်ခွာအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခု မိမိကိုယ်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်လိုက်ခြင်း – အလုပ်ဆိုတာ လက်ခုပ်သံ မဟုတ်ဘူး၊ ပွဲပြီးတဲ့အခါ နောက်ဆုံးအထိ ကျန်နေပြီး ရှင်းလင်းသိမ်းဆည်းပေးတာသာ ဖြစ်တယ်။ ကိုကိုအောင် ရေးသားသော ကဗျာ။
ဒီကဗျာကို မြန်မာ့ဒေသစွန့်ခွာ အသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ခုခံတော်လှန်ရေး အသိုင်းအဝိုင်းအတွက်၊ ပြီးတော့ အဲဒီအသိုင်းအဝိုင်းထဲက တစ်ဦးအနေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အတွက်ပါ ရေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကိုယ့်ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုကို စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုထဲကနေ သယ်ဆောင်ခဲ့ကြတယ်။ ပွဲတွေ၊ ဆုတောင်းပွဲတွေ၊ ရန်ပုံငွေပွဲတွေ၊ တင်ပြလွှာတွေ၊ အဝေးကနေ အရေးတော်ပုံတစ်ခုကို ရှင်သန်အောင် ထိန်းသိမ်းနေရတဲ့ ဂုဏ်ပြိုင်စရာမရှိ ရှည်ကြာလှတဲ့ အလုပ်တွေပါ။ အဲဒီအလုပ်တွေက ကျွန်တော်တို့ကို စုစည်းပေးခဲ့ပေမယ့်၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကျွန်တော်တို့ကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေခဲ့တယ်။ ဘယ်သူ့နာမည်က အရင်လာမလဲ၊ ဘယ်သူ့ကို ကျေးဇူးတင်ပြီး ဘယ်သူ့ကို မေ့ထားလဲ၊ ဘယ်သူက အလုပ်လုပ်ပြီး ဘယ်သူက မျက်နှာဝင်ယူသွားသလဲဆိုတာတွေအတွက် ကျွန်တော်တို့ အငြင်းပွားကြတယ်။ “Cohesion (စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း)” ဆိုတာ အဲဒီပုံစံကို ရိုးသားစွာ၊ တခါတရံ စိတ်မသက်မသာဖြစ်စရာ အနေအထားကနေ ကြည့်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အပြစ်ဖို့တာ မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ဆန်းစစ်တဲ့ သဘောနဲ့ ရေးထားတာပါ။ ၎င်းရဲ့ အဓိကအချက်ကတော့ ရိုးရှင်းပါတယ်။ အာဏာရှင်၊ ဌာနကြီး၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခက်ဆုံးပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။ အခက်ဆုံးပြဿနာက ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင်ပဲ။ ဒါပေမယ့် အရင်ကလို အခန်းငယ်လေးတွေထဲ၊ ပိုကြမ်းတဲ့ ညတွေမှာ ကျွန်တော်တို့ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသလိုပဲ၊ တခြားတစ်မျိုး ပြန်ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီကဗျာက အဲဒီလို ပြန်လည်သုံးသပ်မှုကို နှိုးဆော်ပေးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရင်း တင်ဆက်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေကိုလည်း ကြိုဆိုပါတယ်။
စည်းလုံးချင်တယ်လို့ အဖန်ဖန် ပြောနေတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုအတွက်
စည်းလုံးဖို့လိုတယ်ဆိုတာ အားလုံး သဘောတူတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘယ်သူ့နာမည်က ရှေ့ဆုံးမှာ ရှိရမလဲဆိုတော့ ဘယ်သူမှ သဘောမတူဘူး။
အခန်းထဲကို လှည့်ကြည့်လိုက်ပါ။ ကုလားထိုင်တွေကို ရေတွက်ကြည့်ပါ။ အဲဒီကုလားထိုင်တွေ ဘယ်သူ သယ်လာသလဲ။ ပြီးတော့ ရှေ့တန်းမှာ ထိုင်ပြီး “ငါ့အဖွဲ့နာမည် ဘာလို့ အရင်မဖော်ပြတာလဲ” လို့ မေးနေတဲ့သူကိုလည်း တွေ့ရမယ်။
ကျဆုံးသွားသူတွေကို ရေတွက်တာထက် ဂုဏ်ပုဒ်တွေကို ပိုသေချာ ရေတွက်တဲ့ အကျင့်ကို ကျွန်တော်တို့ မွေးထားမိကြပြီ။
ကျွန်တော်တို့ စာတွေက “လေးစားစွာဖြင့်” နဲ့ စတယ်။ နာကြည်းမှုနဲ့ ဆုံးတယ်။ အလုပ်စတဲ့ တစ်ပတ်ကြိုတော့ ဘယ်တော့မှ မရောက်ဘူး။ တရက်ကြိုပြီး ဒါမှမဟုတ် ပွဲပြီးမှ ရောက်လာတတ်တယ်။
ကျွန်တော်တို့ အကြံဉာဏ်တွေကို မိုးလေဝသ ပြောသလို ပေါ့ပေါ့ ပေးတယ်။ ကိုယ်တိုင် မသယ်ခဲ့ရတဲ့ ကုလားထိုင်ပေါ်မှာ အေးအေးဆေးဆေး ထိုင်ရင်း “ဖြည်းဖြည်းလုပ်ပါ၊ အားလုံးပါအောင်လုပ်ပါ၊ ဂရုစိုက်ပါ” လို့ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် ဆိုကြတယ်။
“ပိုလုပ်သင့်တယ်” လို့ ပြောပြီး၊ တခြားတစ်ယောက်က “ကောင်းပြီ၊ ငါလုပ်မယ်” လို့ ပြောမှာကို စောင့်နေကြတယ်။
“အသိုင်းအဝိုင်း” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အရာတစ်ခုတည်းလို ပြောကြတယ်။
အဲဒါ အရာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အဲဒါ နာရီဝက် ကားမောင်းလာပြီး နေရာချ၊ ဘယ်သူမှ ကျေးဇူးမတင်လိုက်ရခင် တိတ်တိတ်ကလေး ပြန်သွားတဲ့သူတွေရှိပါတယ်၊ သူတို့လုပ်ထားတာကို ပို့စ်တစ်ခု ရှဲလိုက်ပြီး “ငါတို့လုပ်တာ” လို့ မျက်နှာဝင်ယူသွားသူတွေလည်း ရှိတယ်။
အဲဒါ အဖွဲ့တွေထဲ တစ်ယောက်က “ရွာတစ်ရွာလုံး ပျောက်သွားပြီ” လို့ ရေးပြီး၊ သုံးကြောင်းအကြာမှာ နောက်တစ်ယောက်က ပိုစတာအကြောင်း လှမ်းမေးနေတာ အဲဒီ စကားဝိုင်းပဲ။
ကျွန်တော်တို့ စိတ်ထားဆိုးတဲ့သူတွေ မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ပြန့်ကျဲနေတယ်။ မောနေပြီ။ ကျန်နေသေးတဲ့ အနည်းငယ်ကိုပဲ တအား ဆုပ်ကိုင်ထားမိလို့၊ လျစ်လျူရှုခံရတာနဲ့ ဖျောက်ဖျက်ခံရတာ ဘာကွာလဲဆိုတာတောင် တခါတခါ မခွဲခြားနိုင်တော့ဘူး။
ဒါ ဒဏ်ရာက ပြောနေတာ။ အဲဒီဒဏ်ရာကို အားလုံး သယ်နေကြတာ။
ဒါပေမယ့် ဒဏ်ရာက နည်းဗျူဟာ မဟုတ်ဘူး။ နာကြည်းမှုကလည်း အလုပ်တစ်ခု မဟုတ်ဘူး။
လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု လိုချင်ရင်၊ အဲဒါကို စစ်ဆေးဝေဖန်နေတာ ရပ်ပြီး တည်ဆောက်ဖို့ စရမယ်။
လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်ချင်ရင်၊ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ခြင်းရဲ့ ဂုဏ်ပြိုင်စရာ မရှိတဲ့ ရိုးရိုးအလုပ်ကို လုပ်ရမယ်။ အဲဒါ သံစုံအဖွဲ့က သီချင်းဆိုပြီး အခန်းတစ်ခုလုံး မျက်ရည်ကျတဲ့ အပိုင်း မဟုတ်ဘူး။ တစ်ယောက်က နောက်မှာ ချန်ရစ်ပြီး ကုလားထိုင်တွေ တိတ်တိတ် ခေါက်သိမ်းနေတဲ့၊ ဘယ်သူမှ ပို့စ်မတင်တဲ့ အပိုင်းပဲ။
အာဏာရှင်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခက်ဆုံး ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။ ဌာနကြီးကလည်း မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ကို မြေပုံပေါ်မှာ ရှာတောင် မတွေ့တဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေကလည်း မဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာက ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင်ပဲ။
ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ တခြားတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
အရင်ကလည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်။ အခန်း ငယ်လေးတွေထဲမှာ၊ ပိုကြမ်းတဲ့ ညတွေမှာ၊ နိုင်စရာ ဘာမှမရှိတဲ့အချိန်မှာတောင် ကျွန်တော်တို့ ရောက်လာခဲ့ကြတယ်။
ကျွန်တော်တို့ ပြန်အမှတ်ရချင်နေတဲ့ တိုင်းပြည်အစစ်က အဲဒီစိတ်ဓာတ်မျိုးပဲ။
အဲဒီကို တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် အနိုင်ယူပြီး မရောက်နိုင်ဘူး။
တစ်ယောက်အတွက် တစ်ယောက် ရှိနေပေးမှ ရောက်မယ်။
ဒါကြောင့် ကုလားထိုင်တွေ ယူလာပါ။ အစားအစာ ယူလာပါ။ တိတ်ဆိတ်တဲ့၊ ပို့စ်မတင်တဲ့၊ ဘယ်သူမှ အသိအမှတ်မပြုတဲ့ နာရီတွေ ယူလာပါ။
ကိုယ့်နာမည် ပါစရာ မလိုတဲ့ ရှိသမျှ ယူလာပါ။
အဲဒါပဲ အလုပ်ဆိုတာ။
အစကတည်းကလည်း အဲဒါပဲ အလုပ်ဖြစ်ခဲ့တာ။
ကိုကိုအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံဖွား၊ ဆစ်ဒနီတွင် နေထိုင်သော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာရှေ့နေနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ဒုက္ခသည်နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အသိုက်အဝန်းများနှင့်အတူ နီးနီးကပ်ကပ် လုပ်ဆောင်ပြီး မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအသိုက်အဝန်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကိုရေးသားလေ့ရှိသည်။